T: +48 22 827 38 46
T: +48 22 827 93 95
STREFA
LOGOWANIA
Strona Główna / O SEP / Oddział Warszawski SEP / Historia Oddziału / Patron Oddziału / Patron,

Patron,

 

Kazimierz Szpotański (1887-1966) był współzałożycielem Stowarzyszenia Elektryków Polskich, prezesem stowarzyszenia w latach 1938/39 i 1939-1946. W okresie międzywojennym stworzył największą w Polsce fabrykę produkującą aparaty elektryczne.

 


1887 – Kazimierz Tadeusz Szpotański urodził się w dniu 16 grudnia 1867 r.. Ojcem Jego był Kazimierz Roman Szpotański, urzędnik bankowy, matką Jadwiga z Jezierskich. Szpotańscy pochodzą z rodu Duninów, jednego z najstarszych szlacheckich rodów polskich, o wielowiekowych, historycznych tradycjach patriotycznych. Pradziad Kazimierz Szpotański (1787-1859), wachmistrz szwoleżerów gwardii napoleońskiej, był odznaczony przez Napoleona Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej za wybitne męstwo w bitwie pod Lipskiem.

1897 – Rok urodzenia Marii Szpotańskiej z domu Miłkowskiej. Zmarła 17-12- 1983 r. Była urzędniczką bankową. Ślub Kazimierza i Marii odbył się w 1920 r.. Małżeństwu urodziło się dwoje dzieci: córka Krystyna w 1923 r. i syn Jacek w 1927 r.

1905 – Ukończył szkołę średnią w Warszawie i rozpoczął studia w Wyższej Szkole Technicznej w Mittweida;

1907 – Ukończył wyższą szkołę techniczną i rozpoczął pracę w fabrykach AEG w Niemczech;

1910 – Wstąpił na uczelnię potocznie zwaną w Polsce jako Politechnika Berlińska, ówczesna nazwa: Królewska Wyższa Szkoła Techniczna (Königliche Technische Hochschule), zwana też inaczej Wyższa Szkoła Techniczna Charlottenburg, a obecnie Uniwersytet Techniczny w Berlinie ( Technische Universität Berlin ).

1912 – Ukończył studia uzyskując dyplom inżyniera elektryka. Ponownie rozpoczął pracę w fabrykach AEG w Niemczech i Rosji (do 1918 r.). Uczestniczył w Zjeździe Techników Polskich w Krakowie.

1917 – Uczestniczył w Zjeździe Techników Polaków w Rosji, jaki odbył się w Moskwie w dniach 23-28 IX / 6-10 X gdzie pełnił funkcję sekretarza obrad zjazdu.


1918 – K. Szpotański przyjechał do Warszawy. W listopadzie, w dwupokojowym mieszkaniu przy ul. Mirowskiej 9 zainstalował kilka maszyn do produkcji osprzętu elektrycznego. W dniu 11 listopada do warsztatu została doprowadzona energia elektryczna. Ten dzień uznawał za dzień powstania jego firmy: Fabryka Aparatów Elektrycznych (FAE). Na początku w firmie zatrudnionych było 4 pracowników: Kazimierz Szpotański, Jan Majewski – ślusarz i 2 chłopców.
         – Wstąpił do Koła Elektryków przy Stowarzyszeniu Techników w Warszawie.

1919 – W dniu  24 marca został wybrany członkiem Komitetu Organizacyjnego Ogólnopolski Zjazd  Elektrotechników.
        –  W dniu 22 kwietnia K. Szpotański zarejestrował swoją działalność gospodarczą w Sądzie Okręgowym w Warszawie - Rejestr Handlowy nr RHA 700, pod nazwą firma „Kazimierz Szpotański” z siedzibą w Warszawie ul. Mirowska 9, prowadząca przedsiębiorstwo: fabryka aparatów elektrycznych.
        – Zjazd elektrotechników odbył się w dniach 7-9 czerwca. Zjazd powołał SEP(Stowarzyszenie Elektrotechników Polskich, od 1929 r. Stowarzyszenie Elektryków Polskich), a K. Szpotański wszedł w skład zarządu.

1920 – W dniu 28 kwietnia Kazimierz Szpotański, Stefan Ciszewski i Władysław Tomaszewski zawarli na czas nieokreślony spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, przed notariuszem Konstantym Dowbór Muśnickim (sygn. 10 nr rep. 799). Kapitał spółki wynosił 500 000 marek.
        – W dniu 28 maja Spółka została zarejestrowana w Rejestrze Handlowym pod numerem RHB IV-464 pod nazwą „FABRYKA  APARATÓW  ELEKTRYCZNYCH  INŻYNIEROWIE  K. SZPOTAŃSKI  S. CISZEWSKI i S-KA, sp. z ogr. odp.  z siedzibą przy ul. Mirowskiej 9;
        – W grudniu spółka zakupiła działkę wraz z budynkiem, przy ul. Kałuszyńskiej 4 na Kamionku;

1921 – FAE po raz pierwszy wystawiła swoje wyroby na targach – Targi Wschodnie we Lwowie;

1922 – W dniu 28 października siedziba spółki została przeniesiona na ul. Kałuszyńską 4. Została zwiększona liczba udziałowców i podwyższony kapitał udziałowców do 5 mln marek;
        – W grudniu K. Szpotański uczestniczył  w I-Ogólnopolskim Zjeździe Kupców i Przemysłowców Elektrotechnicznych w Toruniu, był członkiem Komisji  Przemysłowo-Handlowej;

1923 – Ze spółki wycofał się S. Ciszewski;
         – Uchwałą ogólnego zgromadzenia wspólników z 30 maja i 5 czerwca firma otrzymała nazwę „Fabryka aparatów elektrycznych K. Szpotański i S-ka, sp. z o. o.”. K. Szpotański podjął decyzję o przekształceniu spółki z o.o. w spółkę akcyjną, co zostało potwierdzone aktem notarialnym spisanym przed notariuszem J. K. Bierzyńskim.

1924 – Minister Przemysłu i Minister Handlu oraz Skarbu zatwierdzili Statut spółki akcyjnej, co zostało opublikowane w Monitorze Polskim nr 93 z 22 kwietnia 1924 r.
        – Na podstawie aktu notarialnego sporządzonego przed notariuszem J. K. Bierzyńskim lipcu 1924 r. (RHBXVII 3258) spółka z o.o. wraz aktywami i pasywami przeszła na własność spółki akcyjnej.
        – W dniu 1 lipca przed notariuszem J. K. Bierzyńskim została założona spółka z wyłącznym kapitałem polskim  pod nazwą:
                          „Fabryka Aparatów Elektrycznych K.Szpotański i Ska SP. AKC”.
Kapitał zakładowy spółki wynosił 25 000 złotych polskich podzielony na 2500 akcji. Prezesem zarządu został Wacław Lachert. Spółka  została wpisana do rejestru RHB XVIII-3419 w dniu 5 sierpnia;

1926 – FAE otrzymała złoty medal na VI Międzynarodowych Targach Wschodnie we Lwowie; 

1928 – Na 10. lecie swojej firmy, K. Szpotański wybudował pierwszą z 6. nowych hal  fabrycznych i rozszerzył asortyment produkcji m.in. o liczniki pomiaru energii elektrycznej. Kapitał zakładowy spółki wzrósł do ponad 100 000 zł;

1929 – Na Krajowej Wystawie Przemysłowej w Poznaniu FAE otrzymała dwa  złote medale, przyznane przez ministra i komisarza wystawy  za dotychczasowe  produkty i rozpoczęcie produkcji liczników elektrycznych;
         – FAE  została członkiem zbiorowym SEP;  

1929-1933 – Światowy wielki kryzys gospodarczy. FAE nie tylko nie została zamknięta jak i nie zmniejszyła zatrudnienia, ale w trakcie kryzysu niebywale się wzmocniła. W ciągu 4 lat nastąpił kilkakrotny wzrost kapitału zakładowego;
1932 – Dotychczasowa spółka została  przekształcona w spółkę „FABRYKA  APARATÓW  ELEKTRYCZNYCH  K.SZPOTAŃSKI  i  S-KA SPÓŁKA  AKCYJNA”, z przeważającym kapitałem francuskim, przy czym K. Szpotański pozostał jej dyrektorem. Spółka dysponowała kapitałem zakładowym ok.1,0 mln zł;

1933 – K. Szpotański rozpoczął budowę kolejnych hal fabrycznych, 

1935 – FAE rozpoczęła produkcję aparatury elektrycznej dla portu i elektrowni w Gdynii;

1936 – FAE rozpoczęła produkcję aparatury elektrycznej na napięcie 150 kV;
         – K. Szpotański wybudował budynek mieszkalny dla pracowników FAE, przy ulicy Kamionkowskiej;

1937 – Został odznaczony Krzyżem Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski;
         – Został odznaczony Złotą Odznaką Honorową SEP i wybrany członkiem Centralnej Komisji Szkolnictwa Elektrotech.;
         – Został wybrany asesorem w Kole absolwentów szkoły w  Mittweida;
        –  FAE otrzymała Dyplom Honorowy na Wystawie Przemysłu Metalowego i Elektrotechnicznego w Warszawie;

1938 – na X Walnym Zebraniu  SEP K. Szpotański został wybrany prezesem SEP na kadencję 1938/39;
         – K. Szpotański objął funkcję przewodniczącego Grupy Elektrotechnicznej w Polskim Związku Przemysłowców Metalowych;
         – FAE rozpoczęła produkcję aparatów rentgenowskich;
         – FAE otrzymała złoty medal na Wystawie Szpitalnictwa w Warszawie, za aparaty rentgenowskie;
         – K. Szpotański uruchomił nowy oddział fabryki w 3. halach, w Międzylesiu;

1939 – K. Szpotański zakończył budowę ostatniego budynku produkcyjnego nr 7, na Kamionku;
         – Przygotował fabrykę do produkcji w okresie spodziewanej wojny;

1939 – 1944 w okresie okupacji FAE prowadziła produkcję aparatów elektrycznych. K. Szpotański wyróżnił się szczególną troską o pracowników fabryki. Od miesiąca września przejął obowiązki prezesa SEP, organizacji działającej w okresie wojny w konspiracji. Działał również w Polskim Związku Przemysłowców Metalowych;

1942 – Postanowieniem Niemieckiego Sądu Wyższego w Warszawie z 12 marca 1942 r. (RHB L 7119) K.Szpotański został formalnie wyznaczony zarządcą przedsiębiorstwa dla zabezpieczenia i utrzymania majątku  spółki oraz dyrektorem generalnym;
        – Fabryka dostarczyła aparaturę o napięciu 150 kV na dokończenie budowy przesyłowej linii energetycznej 150 kV, łączącej Elektrownię Wodną w Rożnowie z siecią elektroenergetyczną w Warszawie;
        – W dniu 11 listopada K. Szpotański został aresztowany i uwięziony na Pawiaku do 8 stycznia 1943 r.

1943 – W dniu 14 stycznia Niemcy wyznaczyli Hansa Führer na „Treuhändera”w FAE.

1944 – 10 września Niemcy, wycofując się z prawobrzeżnej Warszawy, zburzyli 5 z 7 budynków produkcyjnych na Kamionku. W dniu 13 września fabryka Szpotańskiego została wyzwolona przez wojska radzieckie i już 20 października przejęta przez zarząd państwowy. K. Szpotański niezwłocznie zajął się odbudową fabryki, choć nie pełnił funkcji dyrektora.

1945 – Na początku roku została uruchomiona produkcja w Międzylesiu. Fabryka Szpotańskiego została formalnie upaństwowiona 23 sierpnia i nazwana „Pierwsza Państwowa Fabryka Aparatów Elektrycznych” (PPFAE), a później – „Zakłady  Wytwórcze Aparatury Rozdzielczej” (ZWAR)”. K. Szpotański został usunięty z fabryki i zatrudniony jako kierownik działu elektrotechnicznego w Centralnym Zarządzie Przemysłu Metalowego. Jednak w dniu 25 sierpnia został dyrektorem naczelnym PPFAE.
        – W marcu K. Szpotański wznowił jawną działalność SEP. Jednak po włączeniu SEP do Naczelnej Organizacji Technicznej i nowych wyborach, zrezygnował z czynnego udziału w pracach tej organizacji;

1946 – Została uruchomiona produkcja w budynkach fabrycznych PPFAE na ulicy Kałuszyńskiej 4;

1947 – W listopadzie K. Szpotański został zwolniony z pracy w fabryce, jako „relikt kapitalistycznej przeszłości”. Podjął pracę doradcy w  centralnym Zarządzie Przemysłu Elektrotechnicznego.

1949 – Na początku roku został zwolniony z pracy w fabryce, jako były „kapitalista” i otrzymał tzw. wilczy bilet - zakaz pracy w przedsiębiorstwach państwowych na okres 2 lat;

1950 – Założył rodzinną fabrykę materiałów impregnowanych pod nazwą „LABOREL”, ale po kilku miesiącach został zmuszony do jej zamknięcia;

1951 – Otrzymał pracę w Centralnym Zarządzie Biur Projektów Budownictwa Przemysłowego na stanowisku specjalisty elektryka, pracował tam do przejścia na emeryturę w 1960 roku;

1956 – K. Szpotański powrócił do działalności w SEP, był wybierany na Członka Sądu Koleżeńskiego, był inicjatorem powołania Koła Seniorów;

1959 – Zainicjował zorganizowanie w Szczecinie Ogólnopolskiej Konferencji Oświetlenia Zewnętrznego Miast i Osiedli z udziałem ponad 400 specjalistów z kraju i zagranicy; – Na Jubileuszowym XII Zjeździe SEP w Warszawie został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski;

1966 – Kazimierz Szpotański zmarł 10 lipca, został pochowany w grobie rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim;

1969 – Na XVIII WZD w Warszawie, Kazimierz Szpotański został wyróżniony pośmiertnie godnością Członka Honorowego SEP;

1986 – Zarząd Główny SEP ustanowił Medal SEP im. Kazimierza Szpotańskiego, jako wyraz uznania dla  wybitnych zasług w rozwoju polskiego przemysłu elektrotechnicznego i ruchu stowarzyszeniowego;

1987 – W rocznicę urodzin K. Szpotańskiego ZWAR wydał pamiątkowy medal upamiętniający założyciela fabryki. Poczta Polska wydała okolicznościową kartę pocztową wprowadzoną do obiegu w czasie XXIV WZD SEP w Gdańsku. Pracownicy ZWAR wykonali 3 jednakowe tablice pamiątkowe. Jedna została umieszczona w budynku dyrekcji, druga na ul. przyległej do zakładu.

1988 – W dniu 4 marca trzecia tablica wykonana przez pracowników ZWAR została umieszczona na ścianie budynku rodzinnego Szpotańskich, przy ul. Promyka 21;

1989 – Imieniem  Kazimierza Szpotańskiego została nazwana ulica w Międzylesiu, tam też uroczyście odsłonięto nową tablicę pamiątkową, wcześniej zainstalowana tablica została skradziona;

2006 – Uchwałą Zarządu Głównego SEP, Oddział Warszawski SEP otrzymał imię Kazimierza Szpotańskiego;

2011 – Tablica pamiątkowa, poprzednio zainstalowana w budynku dyrekcji ZWAR, a następnie zdjęta i przechowywana w Muzeum Techniki, została zabudowana w Domu Technika w Warszawie

2013 – Uchwałą Zarządu Głównego SEP rok 2014 został ogłoszony Rokiem Kazimierza Szpotańskiego.

2014 – Została odsłonięta tablica poświęcona K. Szpotańskiemu w Szczecinie, na ścianie budynku ENEA;
         – Została odsłonięta tablica poświęcona K. Szpotańskiemu w Warszawie, w budynku głównym Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, mieszczącej się na terenie byłej fabryki Szpotańskiego na Kamionku.